Τι κρύβεται μες στο αυγό της κότας

May 31, 2009 § Leave a comment

  • Γράφει ο Τάκης Θεοδωρόπουλος, ΤΑ ΝΕΑ, Σάββατο, 23 Μαΐου 2009
  • Ο ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ ΕΛΕΓΕ ΚΑΠΟΤΕ ΧΑΡΙΤΟΛΟΓΩΝΤΑΣ ΠΩΣ ΑΙΣΘΑΝΘΗΚΕ ΜΕΓΑΛΗ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΗ ΟΤΑΝ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ ΤΟΥ 1959 ΕΦΤΑΣΕ ΣΤΟ ΗΡΩΔΕΙΟ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΝΑΚΟΙΝΩΘΗΚΕ ΠΩΣ Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ «ΟΡΝΙΘΩΝ» ΕΙΧΕ ΑΠΑΓΟΡΕΥΘΕΙ. «ΔΕΝ ΗΜΑΣΤΑΝ ΕΤΟΙΜΟΙ, ΘΑ ΓΙΝΟΜΑΣΤΑΝ ΡΕΖΙΛΙ»

Την παραμονή, στην πρεμιέρα, το κοινό είχε αποδοκιμάσει την εμφάνιση ενός ιερέα ντυμένου με ρούχα παπά επί σκηνής και ο Κωνσταντίνος Τσάτσος, υπουργός Προεδρίας τότε, είχε αποφασίσει να μην αφήσει την ιεροσυλία να συνεχιστεί. Ως γνωστόν η παράσταση αυτή που επαναλήφθηκε μερικά χρόνια αργότερα, υπήρξε μία από τις πιο ευτυχισμένες στιγμές, όχι μόνον του θεάτρου αλλά και της καλλιτεχνικής δημιουργίας γενικά, στη μεταπολεμική Ελλάδα. Η μουσική του Χατζιδάκι δεν έχει γεράσει ούτε μέρα, τα σκηνικά του Τσαρούχη και η ανάγνωση του Αριστοφάνη από τον Κουν έφτιαξαν σχολή.

Ο χαμένος της όλης ιστορίας υπήρξε ο Τσάτσος. Τον θυμάμαι σε όλη μου την παιδική ηλικία να τον συνοδεύει εκείνη η κότα που του είχε κολλήσει ο Φωκίων Δημητριάδης στις γελοιογραφίες του στην πρώτη σελίδα των «ΝΕΩΝ». Το γεγονός παραμένει εμβληματικό και για έναν ακόμη λόγο. Ένας από τους πιο στιβαρούς διανοητές της εποχής, την κρίσιμη στιγμή συμπεριφέρθηκε σαν κοινός χωροφύλακας, θεματοφύλακας της συντηρητικής υστερίας που κυριαρχούσε στη μετεμφυλιακή Ελλάδα. Η πολιτική συγκυρία για μια ακόμη φορά αντιμετώπισε την καλλιτεχνική δημιουργία λες και ήταν άπλυτο εσώρουχο.

Έκτοτε η Δεξιά χρεώθηκε κατ΄ αποκλειστικότητα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της πνευματικής λογοκρισίας. Δεν είναι τυχαίο ότι σ΄ αυτά τα χρόνια ακόμη και η χρήση της λέξης «διανοούμενος» ήταν φορτισμένη με πολιτικές αποχρώσεις. Τα βλακώδη αντανακλαστικά της χούντας, με την αμορφωσιά και την ημιμάθεια των καραβανάδων «τεχνοκριτικών» της λογοκρισίας ήρθαν να κατοχυρώσουν περίτρανα τα εν λόγω δικαιώματα για λογαριασμό των πάσης φύσεως δεξιών, υπερδεξιών και συναφών επαγγελμάτων.

Στα χρόνια αυτά η Αριστερά μπορεί να μην είχε με το μέρος της τον νόμο, είχε όμως με το μέρος της την ηθική. Με τα χέρια καθαρά και το κεφάλι ψηλά αναλάμβανε την υπεράσπιση της πνευματικής ελευθερίας για λογαριασμό κάθε κατατρεγμένου. Μια πνευματική ελευθερία η οποία είχε, εννοείται, προ πολλού εξοριστεί από την επικράτεια του καταλάμποντος ακόμη τότε υπαρκτού σοσιαλισμού. Μια πνευματική ελευθερία την οποία, με το τεκμήριο της αθωότητας και της τραγικής ήττας στον Εμφύλιο, μπορούσε η ίδια η Αριστερά να τη χειρίζεται κατά βούληση.

Όποιος τολμούσε να σκεφτεί και μόνον ότι η Αριστερά μπορεί να ασκήσει λογοκρισία χρεωνόταν πάραυτα με τον ιό του αντικομμουνιστικού μένους, αφού δεν μπορούσε να χωρίσει δυο γαϊδουριών άχυρα, αφού, τυφλωμένος από την ιδεολογική του παράνοια, δεν μπορούσε να δει το οφθαλμοφανές: η Αριστερά όταν λογοκρίνει το κάνει για το καλό του κοσμάκη, για τον λαό, το προλεταριάτο, την Ιστορία και τον Σοσιαλισμό. Έτσι πέρασαν αφορολόγητες από το τελωνείο της δικής μας ιστορίας οι σταλινιάδες του Μάρκου Αυγέρη και άλλων που κατηγορούσαν συγγραφείς για ρεφορμισμό, μικροαστισμό και λοιπές λειχήνες που κατατρώνε το σώμα της επανάστασης. Αν ζούσε σήμερα ο Στρατής Τσίρκας θα είχε πολλά να μας πει, και ο Άρης Αλεξάνδρου ακόμη περισσότερα. Θα μου πείτε η υπόθεση έχει βαθιές ρίζες. Την είχε νιώσει στο πετσί του και ο Γληνός που ήταν αναγκασμένος να ακούει τις υποδείξεις αποφοίτων του Δημοτικού. Την ένιωσε αργότερα και ο Ρίτσος όταν αναγκάστηκε, υποτιμώντας και την ποιητική του ιδιοφυΐα και τη νοημοσύνη μας, να υμνήσει τα τανκς που χόρευαν στους δρόμους της Πράγας το 1968 ή «τα παιδιά της ΚΝΕ που λένε στη ζωή το μεγάλο Ναι».

Αυτά για την ιστορία. Και η ιστορία αξίζει ό,τι αξίζει για όσους εξακολουθούν να πιστεύουν ότι κάτι αξίζει. Το πνευματικό έργο, εδώ και μερικές δεκαετίες, έχει μετατραπεί σε πολιτιστικό προϊόν και την επιλογή του τι πρέπει και μπορούμε να διαβάζουμε ή να βλέπουμε και τι όχι, την κάνουν μια χαρά οι κανόνες της αγοράς. Ο καθένας είναι ελεύθερος να λέει, να γράφει και να παίζει ό,τι θέλει, αρκεί αυτό που λέει, γράφει ή παίζει να μην ξεφεύγει αισθητά από τις απαιτήσεις του μέσου όρου των στατιστικών και των δημοσκοπήσεων. Αλλιώς είναι μια υπόθεση που αφορά μόνον τον ίδιον και τον εαυτό του, άρα ανήκει στη σφαίρα του ιδιωτικού χώρου, άλλως, στην αρμοδιότητα των κατά μόνας ηδονών.

  • ΤΟ ΦΙΔΑΚΙ ΠΟΥ ΜΑΣ ΕΦΑΓΕ

//

Ούτε κι εμείς περιμέναμε πως οι φόβοι μας θα αποδειχθούν τόσο αληθινοί όσο αποδείχτηκαν μετά τα γεγονότα στο «Από μηχανής θέατρο». Το έργο «Το κίτρινο σκυλί» το έγραψε ο Μισέλ Φάις και αναφέρεται στην τραγική ιστορία της Κωνσταντίνας Κούνεβα. Κάποιοι έκριναν πως η αντιμετώπιση της υπόθεσης δεν είναι αρκούντως επαναστατική, μπήκαν μέσα, έβγαλαν κάτι δεκάρικους και τα έκαναν λαμπόγυαλο.

Ας αφήσουμε κατά μέρος την «Αυγή» η οποία με αξιοθρήνητη επιχειρηματολογία προσπάθησε να ξεχωρίσει τους «υπεραριστερούς» που τα έσπασαν στο «Από μηχανής», από τους «απλώς αριστερούς» που διέκοπταν τις παραστάσεις τον Δεκέμβριο. Αυτή έχει τη μεζούρα της Αριστεράς και δικαιούται να μετράει την πραγματικότητα όπως θέλει.

Κι ας θυμηθούμε απλώς πως όταν από το αυγό βγει το νεογέννητο ερπετό είναι ένα μικρό συμπαθητικό φιδάκι που μπορεί να το λένε και Γιακουμή. Όταν όμως μεγαλώσει μάλλον του ταιριάζει το «μαύρο φίδι που μας έφαγε όλους μαζί».

  • Οι «εισβολείς» του Δεκεμβρίου

//

Τον περασμένο Δεκέμβριο, υπό το κράτος της επαναστατικής διέγερσης, ομάδες νέων ηθοποιών διέκοψαν παραστάσεις για να καταγγείλουν την αδιαφορία του κοινού που αντί να διαμαρτύρεται στους δρόμους πάει να δει θέατρο. Είναι αξιοσημείωτο πώς, επίδοξοι ηθοποιοί, οι οποίοι αγαπούν τόσο πολύ το θέατρο ώστε να θέλουν να του αφιερώσουν το υπόλοιπον του βίου τους το αντιμετωπίζουν ως μια περιττή και μάλλον νοσηρή δραστηριότητα σε περιόδους κοινωνικής υγείας- αφού πίστευαν πως ό,τι υγιές διαθέτει η κοινωνία μας είναι στους δρόμους και οφείλει και το θέατρο να τρέξει πίσω του.

Ακόμη πιο αξιοσημείωτο είναι πως τα παιδιά αυτά χειροκροτήθηκαν από μέρος του κοινού που βρισκόταν στις αίθουσες, ενίοτε δε και από τους ίδιους τους θιασάρχες. Και ας αφήσουμε τους θιασάρχες που ενδέχεται να ήταν δυσαρεστημένοι γιατί το ΥΠΠΟ καθυστερεί εδώ και μήνες τις επιχορηγήσεις και οι άνθρωποι βρήκαν τον τρόπο να διαμαρτυρηθούν. Το κοινό όμως που κανείς δεν το είχε υποχρεώσει να βρίσκεται εκεί που βρίσκεται, κανείς, εκτός από το γούστο του, γιατί χειροκρότησε; Τέλος πάντων, ας πούμε ότι κανείς δεν θέλει να λείπει από την επόμενη επανάσταση για να τελειώνουμε και με την υποκρισία μας.

Τότε είχαμε συνυπογράψει μια επιστολή με τους φίλους Απόστολο Δοξιάδη και Πέτρο Μάρκαρη για να δηλώσουμε δημοσία την αντίθεσή μας στο γεγονός.

Το κίνητρο ήταν απλό: κρίναμε πως αυτού του είδους οι παρεμβάσεις ανοίγουν μια κερκόπορτα, της οποίας οι ιστορικές καταβολές είναι γνωστές και η οποία, αν μείνει ανοιχτή, κινδυνεύει να τραυματίσει καίρια την πνευματική μας ελευθερία. Και ο φανατικός χριστιανός που διακόπτει την προβολή του «Τελευταίου Πειρασμού» κι αυτός πιστεύει πως έχει δίκιο, οπότε το θέμα δεν είναι αν έχεις δίκιο ή όχι, το θέμα είναι αν ο πολιτισμός σου σού επιβάλλει να σέβεσαι την ελευθερία της δημιουργίας. Η δημιουργία δεν έχει σωματοφύλακες για να την προστατεύσουν. Το μόνο που την προστατεύει είναι ο σεβασμός με τον οποίον την περιβάλλει ο πολιτισμός μας. Ορισμένοι φίλοι βρήκαν την αντίδρασή μας υπερβολική, άλλοι μας προπηλάκισαν και κάπου διάβασα πως κάποιος νέος πρωταγωνιστής, προφανώς χωρίς ιδιαίτερες ιστορικές γνώσεις μάς αποκάλεσε φασίστες.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

What’s this?

You are currently reading Τι κρύβεται μες στο αυγό της κότας at Κείμενα.

meta

%d bloggers like this: